احمد منزوى
2899
فهرستواره كتابهاى فارسى ( فارسى )
« مجلى » و هر مجلى در چند « صورت » است : مجلى يكم « هو الرسالة الاولى فى هيأت العالم و له مطلع و صور » . آغاز : افتتاح كلام به نام خجسته فرجام ملك علام صلوات . . . باعث حقير فقير غياث ، مشهور به منصور ، بر تسطير اين سطور . . . در چند مجلى كه جملهء آنها به « جام جهاننما » مسماست . در بخش فلسفه خواهد آمد . * الجامع : كتاب الجامع . ناشناخته ، كه در ص . ع . آمده « كتاب الجامع تصنيف خواجه نصير الدين طوسى » . در ديباچه از كتاب و نگارنده نامى نيامده و مىگويد : احوال جهان از تأثير ستارگان پيدا همى آيد . . . و من اين كتاب اندر علم نجوم كه صناعت من است نگاشتم ، و هر مبتدى كه آن را تا پايان خواند ، نام منجمى بر او افتد . سپس فهرست مقالتها : حساب هند ، معرفت تقويم ، اختيارات ، اعياد ملل و تواريخ ، مدخل علم نجوم ، مسايلى در علل و اسباب ، معرفت اسطرلاب ، اختيارات ضمير ، خبى ، زيج التقويم ، احكام سنى العالم ، اعمال المواليد و تحاويل سنيها ، نمودارات ، احكام مواليد ، احكام كواكب . گويا در 14 « مقاله » است و هر مقاله در چند « باب » و سربندهاى كوچكتر : مقالت يكم در حساب هند ، در 10 « باب » : 1 - در صورت وضع اعداد ، 2 - جمع ، 3 - تفريق ، 4 - تضعيف ، 5 - تنصيف . . . ، 10 - فصلى چند مفرد . مقالت دوم در معرفت تقويم و اختيارات ايام ، در 10 « باب » : 1 - در دانستن حروف جمل ، 2 - در سال و ماه و روز و تاريخهاى پارسى و رومى ، 3 - بخش فلك بر خانهها ، 4 - نام ستارگان سيار ، 5 - شرف ستارگان . . . ، 10 - در اختيارات . مقالت چهارم ، مدخلى در علم نجوم ، در 7 « باب » 1 - نهاد فلكها و ستارگان ، 2 - طبع ستارگان از سعادت و نحوست . . . مقالت ششم در اسطرلاب ، در 17 « باب » : 1 - نام آلات اسطرلاب ، 2 - بخشش اسطرلاب ، 3 - ارتفاع گرفتن ، 4 - ارتفاع با طالع كردن ، 5 - ساعات معوج . . . ، 10 - اجزاء ساعات نهار . . . ، 15 - تسوية البيوت . . . ، 17 - اندر امتحانها ، مقالت هفتم در اختيارات ، در 13 « باب » و هر باب در چند « فصل » . مقالت هشتم ، در ضمير و خبى ، در 20 « باب » . . . مقالت دهم در احكام سنى العالم ، در 14 « باب » . . . ، مقالت يازدهم در اعمال مواليد و تحاويل سنيها ، در 3 « نوع » و هر نوع در چند « باب » . مقالت دوازدهم در نمودارات ، در 10 « باب » . مقالت سيزدهم ، در احكام مواليد در 23 « باب » . مقالت چهاردهم در احكام سنى المواليد ، در 4 « نوع » و 15 « باب » . آغاز : سپاس خداى را كه آفرينندهى جهان است و روزىدهندهى جانوران است ، خداى بىهمتا و بىانباز . دايرة المعارف ، سلطانى 1 / 69 ش ( 1 ) 418 . نوشتهى ( 1052 ق ؟ ) . * جامع الاحكام . از وفايى از سرزمين هند كه روزگارش بدست نيامد . در هيأت و ستارهشناسى . در ديباچه مىنويسد : پيش از اين در روزگار فيروزشاه خلجى در دهلى ، عبد العزيز فرزند شمس الدين ستارهشناس بهارپورى ، به دستور همان شاه خلجى ، كتاب « باراهمير سنكتها » را از هندى به فارسى ترجمه كرده بود ، اين ترجمه پيوسته در كتابخانهى شاهان هند مىبود ، من كه مىخواستم كتاب جامعى در ستارهشناسى بنگارم به كتاب دست يافتم ، كتاب در 220 فصل بود برخى از فصلهايش موافق قواعد اهل كفر بود و آميخته با واژههاى هندى ، من آن را موافق اسلام كرده واژههاى هندى را از آن بدور ساخته در 190 « فصل » ساختم .